Tại sao Việt Nam bị Mỹ gán nhãn thao túng tiền tệ

          Từ hôm qua đến nay cư dân mạng bàn tán rầm rộ việc “Việt Nam cùng Thuỵ Sĩ bị Mỹ gán nhãn là quốc gia thao túng tiền tệ”.

          Vốn tôn trọng sự thực khách quan, không suy đoán theo cảm tính cá nhân, sau một hồi tìm hiểu thì tôi phát hiện ra rằng các suy đoán của đa số cư dân mạng đều không đúng bản chất.

          Các bàn tán và bình luận rất nhiều, nào là Mỹ và Tổng thống Donald Trump đáηɦ Việt Nam, nào là đợi sau 20/1/2021 Việt Nam sẽ đàm phán với Joe Biden để Biden xoá cho cái nhãn thao túng tiền tệ, rồi dự đoán hàng hoá Việt Nam sẽ bị Mỹ áp mức thuế cao hơn, các nhà máy sản xuất sẽ chuyển sang Campuchia.

          Thực ra theo Đạo luật Cạnh tranh và Ngoại thương Omnibus được ban hành từ năm 1988 và Đạo luật Tạo thuận lợi Thương mại và Thực thi Thương mại năm 2015, một quốc gia được coi là thao túng tiền tệ nếu có đủ 3 tiêu chí (KPI) sau đây:

          -Mua ròng ngoại tệ trong 12 tháng (trên 2% GDP quốc gia)

          -Thặng dư cán cân vãng lai (trên 2% GDP quốc gia)

          -Thặng dư thương mại song phương với Mỹ lớn.

          Kể từ khi Đạo luật năm 1988 được ban hành, Mỹ đã gán nhãn các quốc gia sau đây là nước thao túng tiền tệ: Hàη Quốċ năm 1988, Đài Loan năm 1988 và 1992, và Truηɠ Quốċ 3 năm 1992-1994 và năm 2019.

          Trên thực tế Hàη Quốċ, Đài Loan, Truηɠ Quốċ cứ có đủ 3 tiêu chí vượt ngưỡng thì bị gắn nhãn thao túng tiền tệ, khi họ bớt đi một tiêu chí thì được bỏ ra khỏi danh sách.

          Điều đó có nghĩa rằng Mỹ xếp một quốc gia là thao túng tiền tệ theo đúng 3 tiêu chí có con số được công bố công khai, bất cứ quốc gia nào cứ có đủ cả 3 tiêu chí thì bị liệt vào danh sách thao túng tiền tệ, còn có 2/3 tiêu chí thì bị cho vào danh sách giám şáէ.

          Tháng 1/2020, Việt Nam tiếp tục nằm trong danh sách bị giám şáէ. Trước đó, Việt Nam chúng ta từ tháng 5/2019 βắէ đầu bị xếp vào danh sách giám şáէ do có 2 tiêu chí vượt ngưỡng là thặng dư thương mại song phương (xuất siêu lớn) và thặng dư cán cân vãng lai (trên 2% GDP).

          Theo báo cáo mới đây nhất của Bộ Tài Chính Mỹ thì Việt Nam (cùng với Thuỵ Sĩ) đã vượt cả 3 tiêu chí đó là:

          -Mua ròng ngoại tệ 5.1% GDP (tiêu chí là 2% GDP)

          -Thặng dư cán cân vãng lai 4.6% GDP (tiêu chí là 2% GDP)

          -Xuất siêu sang Mỹ gấp 2.85 lần ngưỡng qui định

          Cùng với Việt Nam và Thuỵ Sĩ, thì Đài Loan, Thái Lan và Malaysia cũng ở şáէ ngưỡng thao túng tiền tệ, vì đã vượt 2 tiêu chí xuất siêu và thặng dư cán cân vãng lai, còn mua ròng ngoại tệ đã gần đến 2% GDP. Đấy chính là lý do Việt Nam bị gán nhãn quốc gia thao túng tiền tệ.

          Vậy hậu quả việc bị liệt vào danh sách quốc gia thao túng tiền tệ là gì?

          Trước tiên là sẽ bị loại trừ khỏi các hợp đồng của chính phủ Hoa Kỳ, tiếp theo có thể bị Bộ Thương mại sử dụng các phát hiện định giá thấp tiền tệ để βắէ đầu áp thuế chống ŧrợ ċấρ đối với các ngành được hưởng lợi từ việc định giá thấp (sẽ được dỡ bỏ khi được cho ra khỏi danh sách thao túng).

          Với những lý giải như trên thì việc suy đoán là Mỹ và Trump đáηɦ Việt Nam, rồi các nhà máy sẽ rời Việt Nam sang các nước khác để tránh bị đáηɦ thuế cao là hoàn toàn sai về bản chất.

          Thực ra nếu trong năm 2020 Việt Nam không mua dự trữ ngoại tệ nhiều thì chắc chắn vẫn chỉ ở nhóm 10 nước bị giám şáէ thôi. Lời giải rất đơn giản là trong 1 năm nữa chúng ta mua ròng ngoại tệ dưới 2% GDP thì lại được Mỹ bỏ ra khỏi danh sách quốc gia thao túng tiền tệ thôi.